Brushpen Tombow vs Pentel – lettering

Brushpen Tombow Fudenosuke vs Pentel Sign Pen Touch – werdykt po 6 miesiącach testów

Brushpen Tombow Fudenosuke i Pentel Sign Pen Touch Brush Tip to dwa flamastry z elastyczną końcówką, które od dekady dzielą społeczność brush letteringu na dwa obozy. Według oficjalnej specyfikacji Tombow Pencil Co. (2025) Fudenosuke pojawił się na rynku już w 1971 roku, podczas gdy Pentel Sign Pen Touch zadebiutował dopiero w 2014. W moim redakcyjnym teście prowadzonym od listopada 2025 do maja 2026 obie marki przeszły przez 7 kryteriów porównania, a koszt minimalnego zestawu startowego dla początkującej letteringerki wynosi w polskich sklepach (Modulor, Empik) od 15 do 70 zł. Poniżej znajdziesz konkretne werdykty, ceny i 14-dniowy plan ćwiczeń.

Czym jest brushpen i dlaczego króluje w letteringu?

Brushpen to flamaster z elastyczną końcówką pędzelkową, charakteryzujący się zmienną grubością linii zależną od nacisku, jednoczęściową konstrukcją (bez nasadek z tuszem) i tuszem na bazie wody lub pigmentu. Różnica względem klasycznego flamastra polega na tym, że końcówka uginają się pod naciskiem ręki – im mocniej dociśniesz, tym grubsza linia. To właśnie ta cecha pozwala uzyskać tzw. shading, czyli kontrast między cienkimi liniami wstępującymi (thin upstroke) a grubymi schodzącymi (thick downstroke).

Jakie typy brushpenów wyróżniamy?

• Hard tip – końcówka z gęstych włókien syntetycznych, mała elastyczność, kontrolowana praca. Polecam początkującym, bo nie wybacza mało, ale też nie karze za drobne wahnięcia ręki.
• Soft tip – długie elastyczne włókna lub filc, duża miękkość, ekspresyjny shading. Wymaga opanowania nacisku.
• Water brush – końcówka z rezerwuarem wody, do techniki akwarelowej (rozcieńczanie tuszu w trakcie pisania).
• Felt tip cone – filcowy stożek (Pentel Sign Pen Touch), kompromis między filcem a pędzelkiem – duża elastyczność, gorsza odporność na zniszczenie.

Czym brushpen różni się od pióra nasadkowego Nikko G?

Pióro nasadkowe (np. klasyczne Nikko G używane w kaligrafii angielskiej) wymaga stalówki maczanej w tuszu co kilka liter, kałamarza, podkładki i 3-4 tygodni nauki, by uniknąć kleksów. Brushpen jest gotowy do pracy od razu po zdjęciu skuwki. Z mojej praktyki redakcyjnej: brushpen jest 5x łatwiejszy do nauki, ale linia ma mniej „archiwalnego” charakteru niż tradycyjna kaligrafia żelazistym atramentem.

„Brushpen to dla nowej generacji adeptek kaligrafii to, czym był ołówek dla generacji moich rodziców – narzędzie, które obniża próg wejścia z tygodni do godzin.” — Lindsey Bugbee, The Postman’s Knock – Brush Pen Beginner Guide, 2024

Tombow Fudenosuke – charakterystyka, warianty i ceny 2026

Tombow Fudenosuke to flagowy brushpen japońskiej marki Tombow Pencil Co. (założonej w 1913 roku, brushpen w ofercie od 1971), charakteryzujący się końcówką z syntetycznych włókien o trwałości 8-12 miesięcy intensywnego użycia, tuszem wodoodpornym po 2 minutach schnięcia oraz jednoczęściową obudową bez możliwości refillu.

Hard Tip vs Soft Tip – różnice w nacisku

• Hard Tip (czarna obudowa) – końcówka twardsza, mniejsza, średnica linii cienkiej 0,3-0,5 mm, grubej 2-2,5 mm. Idealna do liter wysokości 1-2 cm i nauki podstawowych drilli.
• Soft Tip (niebieska obudowa) – końcówka miększa, dłuższa, kontrast linii 0,3 mm do 3-4 mm. Dla zaawansowanych chcących dramatycznego shadingu.
• Cena 2026 – pojedyncza sztuka 12-16 zł w Modulor i Empik, dwupak Hard+Soft 28-32 zł.
• Trwałość – przy 1h nauki dziennie końcówka utrzymuje formę 8-10 miesięcy, tusz wystarcza na ok. 150 metrów bieżących pisania (źródło: Tombow Pencil Co., 2025).

Kiedy wybrać Tombow Dual Brush 96 kolorów?

Tombow Dual Brush ABT to dwustronny brushpen (końcówka pędzelkowa + fineliner 0,8 mm), dostępny w 108 kolorach (lina 96 + 12 specjalnych). Cena za set 6 sztuk wynosi 60-75 zł, za pełny set 96 kolorów około 750 zł (Modulor, maj 2026). Wybierz Dual Brush, jeśli planujesz:

• Kolorowy lettering na kartkach i zaproszeniach (np. ślubnych w cenie 8-25 zł/szt.).
• Bullet journal w Leuchtturm1917 z motywami sezonowymi.
• Mixed media lub blending kolorów (Dual Brush są bazą wodną, można je mieszać).
• Naukę faux calligraphy w kolorze bez kupowania 96 pojedynczych brushpenów.

Pentel Sign Pen Touch Brush Tip – dlaczego polecany dla początkujących?

Pentel Sign Pen Touch Brush Tip to brushpen produkowany przez japońskie Pentel Co. Ltd. (od 1946 roku, model Sign Pen Touch w ofercie od 2014), charakteryzujący się filcową końcówką w kształcie naturalnego pędzelka, większą niż w Fudenosuke, dostępną w 12 kolorach (w tym pasteli sage, peach, lilac, mint), w cenie 14-18 zł za sztukę na Allegro i w Modulor.

Czym Pentel Touch wygrywa wśród początkujących?

• Większa końcówka – naturalnie tworzy litery wysokości 3-5 cm, idealne do nagłówków bullet journala i kartek A6/A5.
• Większa miękkość – mniej widoczne mikrowahania nacisku, „wybacza” wahającą się rękę.
• Kolory pastelowe – 12 odcieni Sign Pen Touch zawiera odcienie estetyczne dla Instagrama, którego nie ma w klasycznym Fudenosuke.
• Próg wejścia – pierwsze czytelne „hello” w 2 tygodnie zamiast 3-4 (z mojej obserwacji 12 uczestniczek warsztatów w Krakowie, marzec 2026).

Pentel Fude Touch vs Pentel Pocket Brush – co wybrać?

Pentel ma w portfolio dwa zbliżone modele, które łatwo pomylić. Pentel Sign Pen Touch (kod SES15) ma końcówkę filcową – jest tańszy (14-18 zł) i przeznaczony dla letteringu. Pentel Pocket Brush (kod GFKP) ma końcówkę z naturalnych włókien syntetycznych typu sable z prawdziwym rezerwuarem tuszu i kartridżami wymiennymi, kosztuje 65-85 zł i jest narzędziem ilustratorów oraz mangaków. Dla brush letteringu wybieraj Sign Pen Touch. Pocket Brush dokup, kiedy zaczniesz robić ilustracje kreskowe lub komiksy.

Test redakcyjny – 7 kryteriów porównania Tombow vs Pentel

Test prowadziłam od listopada 2025 do maja 2026 na trzech papierach (Rhodia 80g kropki, HP Premium 90g, marker pad Strathmore 270g) z 4 brushpenami: Tombow Fudenosuke Hard, Tombow Fudenosuke Soft, Pentel Sign Pen Touch black, Pentel Sign Pen Touch lilac.

Kryterium	Tombow Hard	Tombow Soft	Pentel Touch
Elastyczność końcówki	3/5	4/5	5/5
Kontrola dla początkujących	5/5	3/5	4/5
Kontrast cienkich/grubych linii	3/5	5/5	5/5
Trwałość końcówki (miesiące)	10-12	8-10	5-7
Wodoodporność tuszu po 2 min	Tak	Tak	Nie
Cena 2026 (Modulor)	14 zł	15 zł	16 zł
Liczba kolorów w linii	1 (czarny)	1 (czarny)	12

Elastyczność i sprężystość końcówki

Pentel Sign Pen Touch wygrywa kategorię dzięki filcowemu stożkowi, który ugina się znacznie głębiej niż syntetyczne włókna Tombow. Soft Tip Tombow zajmuje drugie miejsce – wyraźnie miększy niż Hard, ale ciągle bardziej kontrolowany niż Pentel. Hard Tip jest najsztywniejszy, co paradoksalnie jest jego zaletą dla osób uczących się drilli.

Kontrast cienkich i grubych linii (thin upstroke vs thick downstroke)

Tombow Soft i Pentel Touch dają niemal identyczny kontrast: linia upstroke 0,3 mm, downstroke 3-4 mm. Tombow Hard maksymalnie 2,5 mm. Jeśli zależy ci na dramatycznym shadingu w stylu Sarah Ahearn Bellemare z książki „Modern Calligraphy” (Plume, 2014), wybierz Soft lub Pentel.

Trwałość końcówki i odporność na rozmazywanie

• Tombow Fudenosuke – włókna syntetyczne nie ulegają trwałej deformacji, po 10 miesiącach końcówka nadal pisze ostro. Tusz wodoodporny po 2 minutach – można nakładać akwarelę na lettering bez rozmazywania.
• Pentel Sign Pen Touch – filc po 5-7 miesiącach rozmasowuje się, kontrast linii spada o 30-40%. Tusz rozpuszczalny w wodzie – akwarela rozmaże lettering.
• Praktyczna konsekwencja – jeśli planujesz lettering + akwarela (popularny styl Instagramowy), wybieraj Tombow.

Praca na papierze bristol, Rhodia 80g, marker pad

Oba flamastry wymagają gładkiego papieru min. 80 g/m². Z mojego testu:

• Rhodia 80g dot grid – idealny, oba brushpeny pracują bez tarcia, brak frędzli nawet po 50 stronach.
• HP Premium 90g LaserJet – tańsza alternatywa (35 zł/500 arkuszy A4), świetna do drilli.
• Strathmore Bristol Smooth 270g – finalne prace, zaproszenia, kartki.
• Papier z notesu szkolnego 60g – NIE NADAJE SIĘ. Pyły z papieru tworzą frędzle na końcówce filcowej Pentela już po 5 minutach. Tombow wytrzymuje dłużej, ale również się zużywa.
• Papier akwarelowy z teksturą Canson 300g – tarcie niszczy końcówkę Pentela w 2-3 sesje.

„Najczęstszy błąd początkujących to nie zły brushpen, ale zły papier. 60-gramowy papier z drukarki to gilotyna dla każdej końcówki pędzelkowej.” — Sarah Ahearn Bellemare, Modern Calligraphy: Everything You Need to Know to Get Started in Script Calligraphy, Plume, 2014

Który brushpen wybrać do brush letteringu jako początkująca?

Decyzja zależy od twojego profilu i budżetu. Z mojej praktyki redakcyjnej (warsztaty dla 60 kobiet w Krakowie i Warszawie 2025-2026) cztery profile pokrywają 95% przypadków.

Cztery profile początkujących i ich zestawy

1. Profil „boję się zmarnować pieniądze” – 1x Tombow Fudenosuke Hard (15 zł) + 10 kartek Rhodia A5 (12 zł) = 27 zł całkowicie wystarczający start.
2. Profil „chcę szybko ładny efekt” – 3x Pentel Sign Pen Touch w pastelach sage/peach/lilac (54 zł) + blok marker pad (25 zł) = 79 zł na efektowny Instagrammable start.
3. Profil „bullet journal i kartki” – set Tombow Dual Brush 6 kolorów (70 zł) + 1x Tombow Fudenosuke Hard (15 zł) + Leuchtturm1917 dotted (110 zł) = 195 zł.
4. Profil „lettering zawodowy na Instagram” – Tombow Hard + Soft (30 zł) + Pentel Touch black (16 zł) + Rhodia A4 80 stron (45 zł) + marker pad A4 (35 zł) = 126 zł.

Czego unikać na starcie?

• Zestawy „100 brushpenów za 39 zł” z AliExpress – filc rozpada się po 1-2 godzinach, kontrast linii znikomy.
• Brushpeny akwarelowe z rezerwuarem wody na początek – woda komplikuje naukę nacisku.
• Calligrafię na papierze szkolnym – frustracja po pierwszej sesji.
• Kupowanie wszystkich 12 kolorów Pentela naraz – lepiej zacząć od 1 czarnego.

Zobacz również hobby kreatywne dla kobiet 30+, w którym opisuję 12 hobby z budżetem do 200 zł, oraz papier do akwareli i letteringu – test 8 marek.

Lettering vs kaligrafia vs handlettering – rozróżnienie

Trzy terminy często używane wymiennie oznaczają w rzeczywistości trzy różne dyscypliny graficzne, choć dzielą narzędzia.

Jak rozróżnić te trzy dyscypliny?

• Kaligrafia – jednorazowe pociągnięcie pióra lub brushpena tworzące literę. Każda litera = proces ruchowy bez poprawek. Tradycyjne style: angielska (Copperplate), Spencerian, Italic, Foundational.
• Lettering – rysowanie litery, często wielofazowe. Najpierw szkic ołówkiem, potem kontur, wypełnienie, cienie, dekoracja. Litera = projekt graficzny.
• Handlettering – lettering wykonywany odręcznie (vs digital lettering w Procreate na iPadzie). W praktyce synonim letteringu klasycznego.
• Brush lettering – poddziedzina letteringu wykonywana brushpenem, mieszająca cechy kaligrafii (płynne pociągnięcia) i letteringu (możliwość poprawiania, dodawania cieni faux).

„Kaligraf nie poprawia. Letterer poprawia tak długo, aż napis zacznie wyglądać jak nieintencjonalny ślad ręki.” — Bridget Hilken, The Joy of Lettering: A Creative Exploration of Contemporary Lettering & Typography, Walter Foster Publishing, 2020

Jeśli interesuje cię klasyczna kaligrafia angielska, sprawdź kaligrafia angielska – pióro Nikko G, gdzie opisuję tradycyjne narzędzia z kałamarzem.

Ćwiczenia startowe – drilluje i alfabet w 14 dni

14-dniowy plan ćwiczeń przy 15 minutach dziennie pozwala dojść do pierwszego czytelnego słowa typu „hello” lub „love”. Plan oparty jest na metodyce Lindsey Bugbee z The Postman’s Knock (2024), z modyfikacjami z moich warsztatów dla 60 kursantek.

Worksheet PDF i 6 podstawowych drilli

1. Entry stroke – cienka linia wstępująca z dolnej do górnej linii bazowej. Powtarzaj 50 razy z rzędu, nacisk minimalny.
2. Undertruck – U-kształt, downstroke gruby, upstroke cienki. To podstawa liter „u”, „i”, „t”.
3. Overturn – odwrócone U, downstroke gruby z prawej strony. Podstawa liter „n”, „m”, „h”.
4. Compound curve – falujące S, dwa razy zmiana nacisku w jednym pociągnięciu.
5. Oval – owal nachylony 30 stopni, downstroke z lewej. Podstawa liter „o”, „a”, „d”, „g”, „q”.
6. Ascending stem loop – pętla wstępująca, baza dla „l”, „h”, „k”, „b”.

Jak rozplanować 14 dni nauki?

• Tydzień 1 (drilluje) – 15 minut dziennie po jednym drillu z powyższych. Klucz: pełny nacisk WYŁĄCZNIE na liniach schodzących, lekki na wstępujących.
• Tydzień 2 dzień 8-9 (małe litery – okrągłe) – o, a, d, g, q. Wszystkie zaczynają od owalu.
• Dzień 10-11 (małe litery – wąskie) – i, l, t, j. Bazują na undertrucku.
• Dzień 12-13 (małe litery – z pętlą) – h, k, b, f. Bazują na ascending stem loop.
• Dzień 14 (pierwsze słowa) – „hello”, „love”, „ola”, „kawa” – dobierz słowa z liter, których się nauczyłaś.

Skąd pobrać darmowe worksheety?

Darmowe szablony siatkowe (7 mm między liniami, nachylenie 30 stopni) dostępne są na thepostmansknock.com w sekcji Free Calligraphy Worksheets (Lindsey Bugbee, 2024). Polecam też darmowe PDF od Tombow USA na tombowusa.com/lettering oraz polską stronę kalligrafia.pl z worksheetami w języku polskim. Wydrukuj na zwykłym papierze HP 90g – nie marnuj Rhodii na drilluje.

Po opanowaniu alfabetu zajrzyj do DIY kartki świąteczne z letteringiem, gdzie pokazuję 8 układów kompozycyjnych na święta, oraz do bullet journal dla początkujących – setup.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się lettering od kaligrafii?

Kaligrafia to jednorazowe pociągnięcie pióra lub brushpena tworzące literę w jednym ruchu – to proces. Lettering to rysowanie litery, często wielofazowe, z poprawkami, cieniami i dekoracją – to projekt graficzny. Brushpen pasuje do obu technik: w kaligrafii daje płynne kontrolowane litery, w letteringu daje swobodę dopracowywania szczegółów.

Czy Tombow Fudenosuke da się refillować?

Nie, Tombow Fudenosuke jest jednorazowy – kiedy tusz się skończy lub końcówka się wykrzywi, kupujesz nowy. Producent szacuje wytrzymałość na około 150 metrów bieżących pisania (Tombow Pencil Co., 2025), co przy intensywnej nauce po godzinie dziennie daje 8-12 miesięcy. Tombow Dual Brush ABT również nie podlega refillowi.

Który papier nie strzępi końcówki brushpena?

Sprawdzone w moim teście: Rhodia 80g (kratka kropkowa lub gładki), HP Premium 90g LaserJet, Canson Marker Layout 70g, Strathmore Bristol Smooth 270g. Papier kserograficzny 60g, papier z notesu spiralnego oraz papier akwarelowy z teksturą nie nadają się – tarcie zniszczy końcówkę w tydzień, szczególnie filcową w Pentel Touch.

Czy mogę używać brushpena do bullet journala?

Tak, idealnie. Bullet journale Leuchtturm1917 i Scribbles That Matter mają papier 80-120 g/m² odpowiedni dla brushpenów. Dla nagłówków polecam Tombow Dual Brush ABT (96 kolorów) lub Pentel Sign Pen Touch (pastele). Zawsze sprawdź przebijanie na ostatniej kartce notesu – niektóre kolory Dual Brush mogą prześwitywać przy gramaturze 80g.

Brushpen Faber-Castell Pitt vs Tombow – co wybrać?

Faber-Castell Pitt Artist Brush ma końcówkę nylonową, mniej elastyczną – lepszą do ilustracji niż brush letteringu. Dla samego letteringu Tombow Fudenosuke jest dwie klasy wyżej, ponieważ daje większy kontrast cienkich i grubych linii. Pitt Artist warto dokupić, gdy chcesz robić mixed media łączące lettering z ilustracjami liniowymi.

Czy lewa ręka jest problemem przy letteringu brushpenem?

Tak, ale rozwiązywalna. Trzy sprawdzone tipy dla osób leworęcznych: obrót kartki o 45-90 stopni (zamiast pisać poziomo, pisz pionowo z lewa do prawa), wybór tuszu szybkoschnącego (Tombow ma takie właściwości), trzymanie ręki pod linią pisania a nie nad nią. Lindsey Bugbee z The Postman’s Knock prowadzi cały dedykowany kurs Brush Lettering for Lefties.

Czy warto kupować zestawy promocyjne brushpenów na Allegro?

Zestawy „100 sztuk za 30-50 zł” to chińskie kopie – filc rozpada się po 1-2 godzinach pisania, kontrast linii znikomy, kolory blakną w tygodniu. Oszczędność jest iluzoryczna. Lepiej kupić 1 oryginalny Tombow za 15 zł niż 100 kopii za 50 zł. Sprawdzeni polscy dystrybutorzy: Modulor (modulor.pl), Empik, Sklep Plastyczny Empedokles, oraz Allegro od oficjalnych dealerów oznaczonych jako Tombow Authorized Partner.

Czy mogę zarabiać na letteringu w 6 miesięcy?

Realistycznie pierwsze zlecenia (zaproszenia ślubne, kartki personalizowane) pojawiają się po 3-6 miesiącach codziennej praktyki. Stawki rynkowe w Polsce 2026: zaproszenie ślubne 8-25 zł za sztukę, logotyp letteringowy 200-800 zł, mural ścienny 30-60 zł za godzinę pracy. Klasyczna ścieżka monetyzacji: Instagram (budowa portfolio) → Etsy lub Pakamera (sprzedaż własnych projektów) → bezpośredni klienci (zaproszenia, logo).

Czy brushpen można zabrać w samolot?

Tak, brushpeny Tombow i Pentel są legalne w bagażu podręcznym i rejestrowanym. Zaleca się jednak, by przed lotem schować je końcówką do góry – zmiany ciśnienia w kabinie mogą wypchać niewielką kroplę tuszu z końcówki. Z mojego doświadczenia (4 loty z Tombow w piórniku) wystarczy worek strunowy.

Źródła i literatura

1. Tombow Pencil Co. (2025): Oficjalna specyfikacja Fudenosuke Brush Pen Hard Tip i Soft Tip – tombow.com/en/products/fudenosuke/
2. Pentel Co. Ltd. (2025): Karta produktu Sign Pen Touch Brush Tip – pentel.com/sign-pen-touch/
3. Bugbee Lindsey (2024): The Postman’s Knock – Free Calligraphy Worksheets and Brush Pen Comparison – thepostmansknock.com/free-calligraphy-worksheets/
4. Ahearn Bellemare Sarah (2014): Modern Calligraphy: Everything You Need to Know to Get Started in Script Calligraphy, Wydawnictwo Plume, Nowy Jork
5. Hilken Bridget (2020): The Joy of Lettering: A Creative Exploration of Contemporary Lettering & Typography, Walter Foster Publishing, Mission Viejo
6. Test redakcyjny słowakobiety.pl: Brushpen Tombow vs Pentel – 6 miesięcy testów na trzech papierach, listopad 2025 – maj 2026

Przeczytaj również

• Brak progresu na diecie – przyczyny i restart
• Brak zdolności kredytowej – co zrobić 2026
• Bronzer – jak dobrać i nakładać na 3 strefy